Mechanische trillingen en schokken kunnen worden onderscheiden in lichaamstrillingen en hand-armtrillingen. Van beide vormen is bekend dat ze schade kunnen veroorzaken in het menselijk lichaam en dat de kans op schade toeneemt naarmate de intensiteit en de duur van de blootstelling toenemen. In dit artikel praten we over hand-arm trillingen, de trillingen waaraan gebruikers van power tools – zoals boormachines, haakse slijpers, motorheggenscharen, pneumatische hamers en tackers – zijn blootgesteld.
Welke schade kunnen hand-armtrillingen veroorzaken?
Hand-armtrillingen kunnen zowel neurologische schade veroorzaken in de vingers en handen als verstoringen in de bloedsomloop. Een veel voorkomend gevolg is het syndroom van Raynaud, ook wel het witte-vingersyndroom genoemd. Door het samentrekken van de spiertjes in de bloedvatwand stroomt er tijdelijk minder bloed door de bloedvaten van de vingers, waardoor ze wit worden. Op lange termijn kan de slechte doorbloeding resulteren in onherstelbare schade aan botten, gewrichten, bloedvaten of zenuwen in handen en armen.
Wat zegt de wet over blootstelling aan trillingen?
Zowel op EU als op landelijk niveau zijn er voorschriften vastgesteld ter bescherming van werknemers.
De Europese Machinerichtlijn (2006/42/EG) verplicht fabrikanten van power tools om de door hun machines veroorzaakte trillingen terug te brengen tot het laagst mogelijke niveau en het trillingsniveau van hun machines in de handleiding te vermelden in m/s² (meters per seconde-kwadraat). Aan de hand van deze informatie kunnen de ‘actiewaarde’ en de ‘grenswaarde’ worden berekend, ofwel de totale dosis aan trillingen en schokken op een werkdag van 8 uur De actiewaarde voor hand-armtrillingen is 2,5 m/s². Komt dit cijfer hoger uit, dan moet de werkgever maatregelen nemen. De grenswaarde is 5,0 m/s². Deze waarde mag niet worden overschreden.
Wat kan de werkgever doen?
Het is de verantwoordelijkheid van de werkgever om de waarden vast te stellen en indien nodig maatregelen te nemen. Dit kan bijvoorbeeld door de werktijd met bepaalde machines in te korten of te voorzien in ander gereedschap. Andere dingen die werkgevers kunnen doen om de riscico’s van trillingen zoveel mogelijk te beperken:
- Bij aanschaf kiezen voor machines met het laagste trillingsniveau en voorziening van trillingdempende handvaten.
- Goed en regelmatig onderhoud.
- Zorgen voor voldoende pauzes en afwisseling van werkzaamheden.
- Persoonlijke beschermingsmiddelen ter beschikking stellen.
Wat kun je als gebruiker doen?
- Je op de hoogte stellen van de actiewaarde en deze niet overschrijden.
- Het werk afwisselen met minder belastende taken.
- Regelmatig een pauze inlassen.
- Werkhandschoenen dragen, en bij koud weer warme kleding. De shadelijke effecten van trillingen nemen toe bij kou.
- Zorgen voor een goede werkhouding en niet meer kracht zetten dan nodig. Het gereedschap ‘knijpen’ vergroot de kans op letsels.
