Vijlen: professionele tips voor het kiezen, gebruiken en onderhouden

Hoe werkt een vijl?

Het blad van een vijl is voorzien van groeven of tandjes. In vaktaal heet dat ‘de kap’. Tijdens het vijlen bijten de tandjes in het materiaal dat je onder handen hebt en snijden daar kleine spaantjes vanaf. Vijlen is een zogenaamde ‘verspanende’ bewerking. Een voorwaarde voor succes is natuurlijk wel dat het staal van de vijl harder is dan het materiaal dat je bewerkt.

De onderdelen van een vijl

Een vijl bestaat gewoonlijk uit een hardstalen vijlblad en een heft van hout of kunststof. Het gedeelte van de vijl dat in het heft vastzit heet in vakjargon de ‘arend’.

Verschillende soorten vijlen

Welke vijl je moet gebruiken, hangt af van het soort werk, van het te bewerken materiaal en van de afmetingen van het werkstuk. Vijlen zijn op verschillende manieren onder te verdelen:

Naar de vorm van het vijlblad

De meest gebruikelijke vormen zijn:

  • Blok, allround vijl voor verschillende klussen
  • Plat, met een taps toelopend uiteinde voor ontbramen en andere werkzaamheden
  • Rond, voor gaten en ronde oppervlakken, ook wel ‘rattenstaart’ genoemd
  • Halfrond, voor zowel vlakke als holle oppervlakken
  • Vierkant, voor binnenhoeken
  • Driehoekig, voor scherpe binnenhoeken
  • Mes, voor smalle groeven

Heel kleine vijltjes voor precisiewerk worden sleutelvijlen of naaldvijlen genoemd.

Naar de vorm van de kap

De manier waarop de tanden zijn aangebracht is bepalend voor de hoeveelheid materiaal die bij elke vijlbeweging wordt weggehaald en voor de afwerking. Ruwweg zijn er drie kappingen: enkele kap, kruiskap of dubbele kap en raspkapping. De laatste werkt sneller en geeft een grovere afwerking.

Naar de grofheid

Ook naar de grofheid van de tanden kunnen we drie typen vijlen onderscheiden, die vanouds bekend staan onder fantasievolle namen:

  • De zoete vijl met zijn fijne structuur gebruik je voor fijn werk en harde metalen
  • De halfzoete vijl is een allround vijl voor de meeste werkzaamheden
  • De bastaardvijl is de grofste, zoals zijn naam al doet vermoeden. Hij wordt vooral gebruikt om bij zachte materialen in één keer grote hoeveelheden weg te nemen.

Speciale vijlen

Voor het slijpen van een kettingzaag heb je een speciale vijl nodig die precies de juiste maat heeft voor de tanden.

Toon mij alle kettingzaagvijlen

Ook voor de tanden van een handzaag wordt een speciale, driehoekige vijl gebruikt. De verkrijgbare uitvoeringen passen bij de meest gangbare handzagen

Toon mij alle zaagvijlen

Dit elektrisch gereedschap combineert een schuur-, vijl- en slijpfunctie en is bruikbaar voor een veelheid aan materialen, van hout en metaal tot keramische tegels, baksteen en kunststof.

Toon mij alle powervijlen

Een speciaal gereedschap dat wordt gebruikt bij uitdeuken en schadeherstel van auto’s.

Toon mij alle carrosserievijlen

Werken met een vijl

Voor een vijlklusje heb je de volgende dingen nodig:

  • vijl
  • bankschroef
  • beschermplaatjes
  • meetgereedschap
  • potlood
  • schuurpapier

Meet tot waar je het materiaal weg wilt vijlen en teken dit af met een potlood. Bevestig het werkstuk in een bankschroef tussen beschermplaatjes om beschadigingen te voorkomen. Probeer het zo vast te zetten dat het niet kan bewegen onder het vijlen, want trillingen zijn funest voor de tanden van de vijl.

Ga in de goede houding staat, de voeten iets uit elkaar en licht voorover gebogen. Hou de vijl bij het handvat vast en leg het vijlblad op het werkstuk, met twee vingers op het uiteinde van het blad.

Beweeg de vijl nu in een vloeiende beweging over het werkstuk. Oefen alleen druk uit wanneer je de vijl van je af duwt. Bij het vijlen blijf je stilstaan, alleen je armen bewegen. Controleer regelmatig hoe ver je al bent en teken als dat nodig is de lijnen opnieuw met het potlood. Na het vijlen schuur je het werkstuk glad met schuurpapier.

Vijf tips voor vijlonderhoud

  • Berg vijlen afzonderlijk op, bijvoorbeeld door ze op te hangen aan een bord. Als je ze bij elkaar in een bak of gereedschapskist bewaart, kan het contact met andere gereedschappen ze voortijdig bot maken.
  • Pak het vijlblad niet met de handen aan en voorkom contact met olie en vet, waardoor de vijl zal gaan slippen in plaats van in het materiaal te bijten.
  • Gebruik de juiste vijl voor het materiaal. Een vijl die te zacht is zal gauw bot worden en bij een te harde vijl zullen de scherpe zijkanten afbrokkelen.
  • Vooraf het vijlblad inwrijven met een krijtje zorgt ervoor dat hij minder snel volloopt met vijlsel en absorbeert eventueel aanwezig vet.
  • Gebruik bij voorkeur een speciale vijlborstel voor het schoonmaken van je vijlen. Dat geeft het beste resultaat en zorgt voor een langere levensduur.

De beste keus: een vijlenset

Zoals bij elke aankoop van gereedschap valt er een afweging te maken tussen de beste professionele oplossingen en wat je minimaal nodig hebt (en wilt betalen). Een vijlenset van een goed merk is voor de meeste doe-het-zelvers ruim voldoende om voor alle voorkomende klussen de juiste vijl bij de hand te hebben.

  • WordPress
  • Google Plus
  • Facebook

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *