Net zoals bij verf, is er ook bij houtlijm een verschil tussen het gebruik binnenshuis of buitenshuis en bestaat er ook sneldrogende lijm en lijm met een langere droogtijd. Hieronder geven we een overzicht waar je bij de aankoop en het gebruik van houtlijm moet op letten.
Bekijk alle houtlijmen van de topmerken.
Vochtbestendigheid
Een eerste kenmerk van houtlijm is de mate van bestendigheid tegen vocht. De Europese norm EN 204 verdeelt houtlijmen in 4 klassen, D1 tot D4. De klasse staat meestal op de verpakking.
D1: niet vochtbestendige lijm
Voor gebruik binnenshuis, bijvoorbeeld voor meubilair.
D2: vochtbestendige lijm
Voor gebruik binnenshuis, ook in badkamers of keukens met voldoende ventilatie.
D3: waterbestendige lijm
Voor gebruik binnenshuis, in badkamers en keukens. Ook geschikt voor gebruik buitenshuis als het hout en de lijm goed beschermd zijn.
D4: watervaste lijm
Voor gebruik binnenshuis en buitenshuis. Deze lijm kan langdurige en regelmatige periodes van vochtbelasting aan. Ze is geschikt voor buitenmeubilair, ramen en deuren, op voorwaarde dat het hout na het lijmen wordt afgewerkt met verf, beits of lak. Voor hout dat voortdurend onder water staat, zoals bij boten, is ook D4-lijm niet bedoeld: daar wordt epoxylijm gebruikt.
Belangrijk: Wanneer je lijm met een te lage vochtbestendigheid gebruikt, loop je het risico dat de verbinding na een tijdje losraakt.
Samenstelling houtlijm
Als we kijken naar de samenstelling van de lijm, kunnen we verschillende soorten onderscheiden. De bekendste zijn de PVAc houtlijm, de PU lijm en de Epoxylijm.
PVAc houtlijm
Dat is de bekende witte houtlijm die kleurloos droogt. Deze lijm werkt door absorptie van het water in het hout, waardoor een harde verbinding ontstaat. Omdat het een dispersielijm is – een lijm waarin de lijmdeeltjes als kleine druppeltjes gelijkmatig in een vloeistof verspreid zijn – moeten beide delen goed aansluiten. PVAc (staat voor “polyvinylacetaat”) houtlijm is met andere woorden niet geschikt voor het opvullen van spleten of het lijmen van oneffen oppervlaktes. Bij Klium vind je een breed gamma PVAc houtlijmen van o.a. Rectavit.
PU, of polyurethaan houtlijm
Dit soort houtlijm is ongeveer even sterk als PVAc houtlijm, maar de werking en de kleur zijn anders. De bruine kleur kan trouwens lelijke vlekken op je hout achterlaten, dus let hier zeker op. PU-lijm bestaat als ééncomponent- en als tweecomponentenlijm: bij de tweecomponentenlijm is een tweede element toegevoegd wat het uitharden sneller laat verlopen. Dit maakt dat de lijm dikker of op grotere oppervlakten kan aangebracht worden. PU lijm reageert met het vocht in de lucht: het gaat schuimen en hardt dan uit. Dit verklaart ook de naam schuimlijm die soms gebruikt wordt. Het schuim zorgt ervoor dat spleten, scheuren en oneffen oppervlaktes opgevuld worden. Beide te verlijmen delen moeten goed geklemd worden, zodat het schuim tijdens het drogen op zijn plaats blijft. Deze vochtbestendige lijm is onder meer verkrijgbaar van merken als Soudal of opnieuw Rectavit.
Epoxy- of harslijm
Veel mensen hebben hier schrik van, omdat epoxylijm schadelijk is voor de huid en gemengd moet worden voor gebruik. Ook epoxylijm is namelijk een tweecomponentenlijm. Deze lijm is heel sterk, en is bovendien ideaal als vulmiddel, aangezien hij vloeibaar is. Afhankelijk van het type hardt hij uit in enkele minuten tot enkele uren.
Bijzondere houtlijmen
- Daarnaast bestaan er nog enkele minder bekende houtlijmen, zoals bijvoorbeeld hazen- of huidenlijm. Deze lijm is gemaakt van de huid en vermalen beenderen van dieren zoals konijnen of hazen. Hazenlijm dient warm aangebracht te worden, waardoor hij niet altijd even gemakkelijk is in het gebruik. Deze lijm is wel zeer elastisch en kan in heel dunne lagen worden aangebracht. Bij opnieuw verwarmen laat de lijm los. Typische voorbeelden voor het gebruik van huidenlijm zijn bijvoorbeeld de bouw van muziekinstrumenten en fineerwerk.
- Een lijm die tegenwoordig nog maar weinig wordt gebruikt is de caseïnelijm of koudlijm, de voorloper van de PVAc lijm. Oorspronkelijk werd deze gemaakt door caseïne – een eiwit – aan melk te onttrekken. Tegenwoordig komt de lijm in poedervorm en wordt hij voornamelijk nog gebruikt in de schilderkunst, als verf of ondergrond. De lijm is sterk, elastisch en heeft het voordeel dat hij niet snel verwerkt hoeft te worden.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen D3- en D4-houtlijm? Beide zijn bestand tegen vocht, maar in een andere mate. D3-lijm kan binnen tegen regelmatig vocht, zoals in een badkamer of keuken, en buiten alleen als de verbinding beschermd is tegen weer en wind. D4-lijm kan binnen tegen langdurig en herhaald contact met water en buiten tegen het weer, op voorwaarde dat het hout na het lijmen wordt afgewerkt.
Hoe sterk is houtlijm? Een goed geklemde verbinding met witte PVAc-houtlijm is sterker dan het hout zelf: bij overbelasting scheurt het hout naast de lijmnaad. Dat geldt alleen als de delen goed op elkaar aansluiten. Bij spleten of oneffen oppervlakken werk je beter met PU-lijm of epoxylijm, die de ruimte opvullen.
Hoe lang moet houtlijm drogen? Dat verschilt per lijm, dus volg altijd de verpakking. Als richtlijn klem je witte houtlijm 15 tot 30 minuten, snelle varianten korter, en belast je de verbinding pas na ongeveer 24 uur. PU-lijm en epoxylijm hebben hun eigen tijden, die sterk afhangen van het type en de temperatuur.
Wat is PVA-lijm? PVA- of PVAc-lijm is de bekende witte houtlijm op basis van polyvinylacetaat. Hij droogt kleurloos en hecht doordat het water in de lijm in het hout trekt. Hij vult geen spleten, dus de delen moeten goed op elkaar aansluiten.
